2027 වසර සඳහා වන අයවැය කතාව 2026 නොවැම්බර් 12 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතය. ඊට අදාළ විසර්ජන පනත් කෙටුම්පත ඔක්තෝබර් 7 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කෙරිණි. මෙවර අයවැය පිළිබඳ ජනතාව තුළ විශාල බලාපොරොත්තු පවතී.පසුගිය වසර කිහිපය තුළ බොහෝ පවුල් දැඩි ආර්ථික දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දුන්හ. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ ජීවන වියදමට සහනයක් පමණක් නොවේ. වඩා හොඳ ආදායමක්, ස්ථාවර රැකියාවක් සහ යහපත් රාජ්‍ය සේවා ද ඔවුහු බලාපොරොත්තු වෙති. සියල්ලටම වඩා, රටේ අනාගතය පිළිබඳ විශ්වාසයක් ඔවුන්ට අවශ්‍යය.
මෙවර අයවැය පිළිබඳ සාකච්ඡාවේදී රාජ්‍ය සේවක වැටුප් වැඩිවීමට විශේෂ අවධානයක් යොමු වී තිබේ. එවැනි වැටුප් වැඩිවීමක් සාදරයෙන් පිළිගත යුතුය. විශේෂයෙන් ආර්ථික අර්බුදයෙන් පීඩාවට පත් වූ රාජ්‍ය සේවකයන්ට සාධාරණ වැටුපක් ලැබිය යුතුය.
එහෙත් මෙහිදී වැදගත් ප්‍රශ්නයක් මතු වේ. වැටුප් වැඩි කිරීමෙන් පමණක් ජනතාවගේ ජීවන තත්වය යහපත් කර රටේ ආර්ථිකය ගොඩනැගිය හැකිද?
මෙයට පිළිතුරු සෙවීමේදී 2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාව ලබා ඇති ප්‍රගතිය අගය කළ යුතුය.
රටේ ආර්ථිකය යම් ස්ථාවරත්වයකට පැමිණ තිබේ. විදේශ විනිමය සංචිත ඉහළ ගොස් ඇත. ආර්ථික වර්ධනය නැවත ආරම්භ වී තිබේ. රාජ්‍ය ආදායම් හා වියදම් කළමනාකරණයේ ද ප්‍රගතියක් දක්නට ලැබේ. ලෝක බැංකුවට අනුව 2026 වසරේ පළමු මාස හය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය සියයට 4.7කින් වර්ධනය විය. මෙය සතුටුදායක ප්‍රගතියකි.
2027 අයවැයේ සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ රජය වැය කිරීමට පොරොන්දු වන මුදල් ප්‍රමාණයෙන් පමණක් නොවේ. එම මුදල් යොදාගෙන ජනතාවගේ ජීවන තත්වය කොතරම් දුරට යහපත් කරන්නේද යන්න ද සලකා බැලිය යුතුය. නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම, රැකියා බිහි කිරීම, ආයෝජන වැඩි කිරීම සහ රටේ දිගුකාලීන සංවර්ධනයට දායක වීම ද ඒ අතර වැදගත් වේ.
වැටුප් වැඩිවීම: අවශ්‍ය සහනයක්, එහෙත් ස්ථිර විසඳුමක් ද?
වැටුප් වැඩිවීම වැඩ කරන ජනතාවට සහනයකි. විශේෂයෙන් පසුගිය වසර කිහිපය තුළ ජීවන වියදම ඉහළ යාම නිසා රාජ්‍ය සේවකයන් බොහෝ දෙනෙක් දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දුන්හ. එබැවින් ඔවුන්ගේ සේවය අගය කිරීමත් සාධාරණ වැටුපක් ලබාදීමත් වැදගත්ය.
කෙසේ වෙතත්, 2027 වසරේ අපේක්ෂිත වැටුප් වැඩිවීම පිළිබඳ කරුණක් පැහැදිලි කළ යුතුය.
2025 අයවැයෙන් හඳුන්වා දුන් රාජ්‍ය සේවක වැටුප් සංශෝධනය අදියර තුනකින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි. එහි පළමු අදියර 2025 දී ආරම්භ විය. දෙවැනි අදියර 2026 දී ක්‍රියාත්මක වූ අතර අවසන් අදියර 2027 ජනවාරි මාසයේ සිට ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිතය.
ඒ අනුව 2027 දී ලැබීමට නියමිත වැටුප් වැඩිවීම මුළුමනින්ම අලු‍ත් වැඩපිළිවෙළක් නොවේ. එය කලින් අනුමත කළ වැටුප් සංශෝධනයේ අවසන් අදියරයි.
ජීවන වියදම වෙනස් වන විට වැටුප් ප්‍රමාණවත්දැයි නිතිපතා සොයා බැලිය යුතුය. සාමාන්‍ය වාර්ෂික වැටුප් වර්ධකයක් ලැබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකිය. භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යන විට වැටුපෙන් මිලදී ගත හැකි දේවල් ප්‍රමාණය අඩු විය හැකි බැවිනි.
පවුලකට අවශ්‍ය වන්නේ වැටුප් පත්‍රිකාවේ සඳහන් මුදල වැඩිවීම පමණක් නොවේ. එම ආදායමෙන් ආහාර, විදුලිය, ප්‍රවාහනය, අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය ඇතුළු අත්‍යවශ්‍ය වියදම් පියවාගෙන යහපත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට හැකි වීමයි.
එබැවින් වැටුප් වැඩි කිරීම ජනතාවගේ සැබෑ ආදායම ඉහළ නැංවීමේ පුළුල් වැඩපිළිවෙළක කොටසක් විය යුතුය. එසේම වැටුප් වැඩිවීම් රජයට දිගුකාලීනව දැරිය හැකි විය යුතුය. ඒ සඳහා රාජ්‍ය ආදායම, ඵලදායිතාව, ණය ගෙවීම් සහ අනෙකුත් වියදම් ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
වැටුප් ප්‍රතිපත්තියේ අරමුණ විය යුත්තේ වැටුප් වැඩි කිරීම පමණක් නොව, ජනතාවට වඩා හොඳ ජීවිතයක් ලබාදීමයි.
ආර්ථිකය යථා තත්වයට පත්වුවත් ජනතාව තවමත් දුෂ්කරතාවලට මුහුණ
දෙන්නේ ඇයි?
රටේ ආර්ථික තත්වය තේරුම් ගැනීමට නිල සංඛ්‍යාලේඛන වැදගත්ය. එහෙත් සාමාන්‍ය පවුලක් දිනපතා මුහුණ දෙන දුෂ්කරතා සියල්ල එම ඉලක්කම්වලින් පැහැදිලි නොවේ.
2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය අනුව වාර්ෂික උද්ධමනය සියයට 8.3ක් විය. ලෝක බැංකුවේ ඇස්තමේන්තුවට අනුව 2025 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතා අනුපාතය සියයට 16.9ක් විය.
2026 දෙවැනි කාර්තුවේ සමස්ත විරැකියා අනුපාතය සියයට 4.0ක් වූ අතර, වයස අවුරුදු 15-24 අතර තරුණ විරැකියා අනුපාතය සියයට 17.8ක් විය. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ විශේෂයෙන් තරුණ පරපුරට ප්‍රමාණවත් රැකියා අවස්ථා ලබාදීම තවමත් විශාල අභියෝගයක් බවයි.
දරුවන්ගේ පෝෂණ තත්වය ද අවධානයට ලක්විය යුතුය. සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ පවුල් සෞඛ්‍ය කාර්යාංශයට අනුව 2025 පෝෂණ මාසයේ දත්තවලින් පෙන්නුම් කරන්නේ අවුරුදු පහට අඩු දරුවන්ගෙන් සියයට 16.1ක් අඩු බර තත්වයෙන් පසු වූ බවයි.
මෙය ආහාර සුරක්ෂිතතාව, පවුල් ආදායම සහ දරුවන්ගේ යහපැවැත්ම පිළිබඳ අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණකි.
මෙම සංඛ්‍යාලේඛන අපට වැදගත් පණිවිඩයක් ලබා දෙයි. ආර්ථිකය යථා තත්වයට පත්වෙමින් තිබුණද, එහි ප්‍රතිලාභ තවමත් සමාජයේ සෑම පිරිසකටම සමානව ලැබී නැත.
අඩු ආදායම් ලබන පවුල්, විශ්‍රාමිකයන්, ස්වයංරැකියාවල නිරත වන පිරිස් සහ ස්ථාවර ආදායමක් නොමැති ජනතාව තවමත් දැඩි ආර්ථික පීඩනයකට මුහුණ දෙති.
මෙහිදී උද්ධමනය පිළිබඳ පොදු වැරැදි අවබෝධයක් ද පැහැදිලි කළ යුතුය.
උද්ධමනය අඩුවීම යනු භාණ්ඩ මිල නැවත පැරණි මට්ටමට පහළ යාම නොවේ. සාමාන්‍යයෙන් එයින් අදහස් වන්නේ භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යන වේගය අඩුවීමයි.
ආර්ථිකය ස්ථාවර වූ බව පැවසුවද, ජනතාවට තවමත් ජීවන වියදම දැඩි බරක් ලෙස දැනෙන්නේ මේ නිසාය. එබැවින් රජය සමස්ත ආර්ථික සංඛ්‍යාලේඛන දෙස පමණක් බැලීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. සාමාන්‍ය පවුලකට ලැබෙන ආදායමෙන් ආහාර, නිවාස, ප්‍රවාහනය, අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍යය සඳහා යන වියදම් පියවාගත හැකිද යන්න ද සොයා බැලිය යුතුය.
නිෂ්පාදනය වැඩි නොකර රටේ ආර්ථිකය ගොඩනැගිය හැකිද?
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ගැටලු‍ව වැටුප් අඩුවීම පමණක් නොවේ. ඊට වඩා ගැඹුරු ගැටලු‍වක් තිබේ. එනම්, ප්‍රමාණවත් රැකියා සහ ආදායම් බිහි කරන, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ සමග තරග කළ හැකි ශක්තිමත් නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක් තවමත් ප්‍රමාණවත් ලෙස ගොඩනැගී නොතිබීමයි.
අපට අවශ්‍ය වන්නේ වැඩි වශයෙන් භාණ්ඩ හා සේවා නිපදවන, හොඳ රැකියා ඇති කරන සහ ජනතාවගේ ආදායම් ඉහළ නංවන ආර්ථිකයකි.
රජයකට වැටුප් වැඩි කළ හැකිය. සහනාධාර ලබාදිය හැකිය. බදු සහන දිය හැකිය.
එහෙත් රටේ නිෂ්පාදනය, ඵලදායිතාව සහ ආදායම ඉහළ නොයන්නේ නම්, එවැනි සහන දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යාම අපහසුය.
රජයේ වියදම් වැඩි වන විට ඒවාට සරිලන ආදායමක් නොලැබුණහොත් අමතර බදු පැනවීමට හෝ ණය ගැනීමට සිදුවිය හැකිය. අවසානයේ එම බර ද ජනතාවටම දරන්නට සිදු වේ.
2027 අයවැය තුළින් කෘෂිකර්මාන්තය, නිෂ්පාදන කර්මාන්ත, සංචාරක ව්‍යාපාරය, තොරතුරු තාක්ෂණය සහ අපනයන සේවා දියුණු කිරීමට පැහැදිලි වැඩපිළිවෙළක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
විශේෂයෙන් කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.
මෙම ව්‍යාපාර රැකියා බිහි කරයි. ප්‍රාදේශීය ආර්ථිකයට දායක වෙයි. බොහෝ පවුල්වලට ආදායම් මාර්ග සපයයි.
එහෙත් එවැනි ව්‍යාපාර බොහොමයකට සාධාරණ පොලී අනුපාත යටතේ ණය ලබා ගැනීම, නව තාක්ෂණය භාවිත කිරීම සහ විශාල වෙළෙඳපොළවලට පිවිසීම දුෂ්කර වී තිබේ. මෙම ගැටලු විසඳීමට රජයේ සහාය අවශ්‍යය.
ග්‍රාමීය ආර්ථිකය ද ශක්තිමත් කළ යුතුය. ගොවීන්ට හොඳ වාරිමාර්ග, ගබඩා පහසුකම්, ප්‍රවාහනය, නව තාක්ෂණය සහ තම නිෂ්පාදන අලෙවි කිරීමට පහසුකම් අවශ්‍යය.
ගම්වල ව්‍යාපාරිකයන්ට ද තම නිෂ්පාදනවල වටිනාකම වැඩි කරගැනීමට සහ අලු‍ත් වෙළෙඳපොළවලට පිවිසීමට අවස්ථා ලැබිය යුතුය.
ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය විදේශ විනිමය
අප උපයා ගන්නේ කෙසේද?
ඩොලර් ණයට ගැනීම සහ ඩොලර් උපයා ගැනීම එකම දෙයක් නොවේ. ණය ගැනීමෙන් තාවකාලික අවශ්‍යතා පියවාගත හැකිය. එහෙත් එම ණය අනාගතයේදී ආපසු ගෙවිය යුතුය.
එබැවින් රටට අවශ්‍ය විදේශ විනිමය උපයා ගැනීමට අපනයන වැඩි කළ යුතුය. සංචාරක ආදායම් ඉහළ නැංවිය යුතුය. විදේශගත ශ්‍රමිකයන්ගේ මුදල් ප්‍රේෂණ විධිමත් මාර්ග ඔස්සේ ලැබීම දිරිමත් කළ යුතුය.
අධ්‍යාපනය සහ වෘත්තීය පුහුණුව රැකියා වෙළෙඳපොළේ අවශ්‍යතා සමග වඩා හොඳින් සම්බන්ධ කළ යුතුය. ඒ තුළින් තරුණ තරුණියන්ට රැකියා ලබාගැනීම පහසු වන අතර ව්‍යාපාරවල ඵලදායිතාව ද ඉහළ නැංවිය හැකිය.
නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක් ගොඩනැගිය හැක්කේ අයවැය කතාවකින් පමණක් නොවේ. ඒ සඳහා පැහැදිලි සැලැස්මක්, ඉටු කළ හැකි ඉලක්ක සහ එම ඉලක්ක කරා යන වැඩපිළිවෙළක් අවශ්‍යය.
ආයෝජක විශ්වාසය: සංවර්ධනයට එය මෙතරම් වැදගත් ඇයි?
ශ්‍රී ලංකාවේ නිෂ්පාදන ආර්ථිකය දියුණු කිරීමට දේශීය හා විදේශීය ආයෝජන අත්‍යවශ්‍යය.
ආයෝජන මගින් නව ව්‍යාපාර ආරම්භ වේ. රැකියා බිහි වේ. නව තාක්ෂණය රටට ලැබේ. නිෂ්පාදනය සහ ආදායම් වැඩි වේ. එහෙත් ආයෝජකයන්ට අවශ්‍ය වන්නේ ආරාධනා සහ පොරොන්දු පමණක් නොවේ. ඔවුන්ට විශ්වාසයක් අවශ්‍යය.
රටේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති නිතර වෙනස් නොවන බවට විශ්වාසයක් තිබිය යුතුය. නීති පැහැදිලි විය යුතුය. බදු ක්‍රමය සාධාරණ විය යුතුය. රාජ්‍ය ආයතන කාර්යක්ෂමව වැඩ කළ යුතුය.
දැනටමත් මෙරට ආයෝජනය කර ඇති ව්‍යාපාරිකයන් ගැන ද අවධානය යොමු කළ යුතුය. ඔවුන් මුහුණ දෙන සාධාරණ ගැටලු හඳුනාගෙන නීතියට අනුව විසඳුම් ලබාදීම වැදගත්ය.
දැනට සිටින ආයෝජකයන්ගේ ගැටලු නොවිසඳා අලු‍ත් ආයෝජකයන් විශාල පිරිසක් ආකර්ෂණය කරගැනීම පහසු නොවේ.
දේශපාලන නායකයන් රටේ ආර්ථිකය පිළිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් කරන ආකාරය ද මෙහිදී වැදගත්ය.
විපක්ෂයේ සිටියදී දූෂණය හා වැරදි ක්‍රියා විවේචනය කිරීම එක් කාර්යයකි. ආණ්ඩු බලයට පැමිණි පසු ඒවාට විසඳුම් සොයමින් රට ඉදිරියට ගෙන යාම තවත් වගකීමකි.
දූෂණයට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍යය. ඒ කටයුතු කිසිසේත් දුර්වල නොකළ යුතුය. එහෙත් ඒ සමග රටේ අනාගත ආර්ථික වැඩපිළිවෙළ ද ජනතාවට සහ ආයෝජකයන්ට පැහැදිලි කළ යුතුය. රට තුළ ඇති නව ආයෝජන අවස්ථා, ප්‍රතිපත්තිවල ස්ථාවරත්වය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය පිළිබඳ විශ්වාසයක් ගොඩනැගිය යුතුය. දූෂණය වැළැක්වීමත්, ආයෝජක විශ්වාසය ඇති කිරීමත් එකිනෙකට විරුද්ධ අරමුණු නොවේ. රටේ දිගුකාලීන සංවර්ධනයට ඒ දෙකම අත්‍යවශ්‍යය.
රාජ්‍ය සේවය: වගකීමෙන් සහ බියෙන් තොරව වැඩ කළ හැකි පරිසරයක්
රටක සංවර්ධනයට කාර්යක්ෂම රාජ්‍ය සේවයක් අවශ්‍යය. රාජ්‍ය සේවකයන්ගේ වැටුප් වැඩි කිරීම වැදගත් වුවද, එයින් පමණක් රාජ්‍ය සේවය කාර්යක්ෂම වන්නේ නැත. නිලධාරීන්ට අවශ්‍ය දැනුම, වෘත්තීය පුහුණුව, නව තාක්ෂණය සහ පැහැදිලි වගකීම් තිබිය යුතුය. ඒ සියල්ලටම අමතරව නීතියට අනුව නිවැරදි තීරණ ගැනීමට අවශ්‍ය විශ්වාසය ද ඔවුන්ට තිබිය යුතුය. මෙහිදී අවධානය යොමු කළ යුතු ගැටලු‍වක් තිබේ. ඇතැම් ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජ්‍ය නිලධාරීන් නීත්‍යනුකූල තීරණ ගැනීමට පවා මැලිකමක් දක්වන බවට අදහස් පළ වේ. ඒ සඳහා එක් හේතුවක් විය හැක්කේ අද ගන්නා තීරණයක් සම්බන්ධයෙන් අනාගතයේදී විමර්ශනයකට හෝ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගයකට මුහුණ දීමට සිදුවේදැයි ඇති බියයි. එවැනි තත්වයක් පුළුල්ව පැතිර ගියහොත් රාජ්‍ය ආයතනවල තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය මන්දගාමී විය හැකිය. ව්‍යාපෘති ප්‍රමාද විය හැකිය. අනුමැති ලබාදීම කල් යා හැකිය. ආයෝජකයන්ට සහ සාමාන්‍ය ජනතාවට අපහසුතා ඇතිවිය හැකිය. එහෙත් මෙම ගැටලු‍වට විසඳුම වන්නේ විමර්ශන ආයතන දුර්වල කිරීම නොවේ. දූෂණය, බලය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීම සහ මහජන මුදල් අවභාවිත කිරීම වැළැක්වීමට ස්වාධීන විමර්ශන අත්‍යවශ්‍යය.
අවශ්‍ය වන්නේ සාධාරණ හා විනිවිද
පෙනෙන ක්‍රමවේදයකි
දැනුවත්ව නීතිය උල්ලංඝනය කරන නිලධාරීන් වගකීමට යටත් කළ යුතුය. එහෙත් අවංකව, සාධාරණව සහ නීතියට අනුව කටයුතු කරන නිලධාරීන්ට ද නිසි වෘත්තීය ආරක්ෂාවක් තිබිය යුතුය. තීරණ ගැනීම සඳහා පැහැදිලි උපදෙස්, නිසි ලේඛනගත කිරීම, සාධාරණ විමර්ශන සහ අභියාචනා අවස්ථා මෙයට උපකාරී වේ. අනවශ්‍ය පරිපාලන ක්‍රියාමාර්ග අඩු කිරීමත් නිලධාරීන්ට අවශ්‍ය පුහුණුව ලබාදීමත් වැදගත්ය. යහපත් රාජ්‍ය පාලනය යනු නිලධාරීන් තීරණ ගැනීමෙන් වැළැක්වීම නොවේ. ඔවුන් නීතියට අනුව, වගකීමෙන් සහ නිසි වේලාවට තීරණ ගැනීම තහවුරු කිරීමයි. ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ වගකීමට යටත් වන අතරම තම රාජකාරිය නිසි ලෙස ඉටු කිරීමට විශ්වාසයක් ඇති රාජ්‍ය සේවයකි.
සංවර්ධනය, බඩු මිල සහ බදු බර: නිසි සමබරතාවක් අවශ්‍යයි
ශ්‍රී ලංකාවට වඩා හොඳ මාර්ග, ප්‍රවාහන සේවා, වාරිමාර්ග, විදුලිබල පහසුකම්, පාසල් සහ රෝහල් අවශ්‍යය. නිසි ලෙස සැලසුම් කළ රාජ්‍ය ආයෝජන ආර්ථික වර්ධනයට උපකාරී වේ. හොඳ මාර්ග නිසා ප්‍රවාහන වියදම් අඩු විය හැකිය. විශ්වාසදායක විදුලි සැපයුමක් කර්මාන්තවලට ප්‍රයෝජනවත් වේ. හොඳ වාරිමාර්ග පහසුකම් ගොවීන්ගේ නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට දායක වේ. එහෙත් විශාල ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කළ පමණින් රටට ප්‍රතිලාභ ලැබෙන්නේ නැත. සෑම ප්‍රධාන ව්‍යාපෘතියක්ම ආරම්භ කිරීමට පෙර එහි වියදම, ආර්ථික ප්‍රතිලාභ, පාරිසරික බලපෑම් සහ අනාගත නඩත්තු වියදම් සොයා බැලිය යුතුය.
නිසි ප්‍රතිලාභ නොලැබෙන ව්‍යාපෘති නිසා රාජ්‍ය ණය බර තවත් වැඩි විය හැකිය. නිෂ්පාදනය සහ ප්‍රවාහනය දියුණු කරන ව්‍යාපෘති දිගුකාලීනව භාණ්ඩ හා සේවා සැපයීමේ පිරිවැය අඩු කිරීමට උපකාරී විය හැකිය. එහෙත් සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ආරම්භ කිරීමෙන් පමණක් උද්ධමනය පාලනය කළ නොහැකිය.
ඒ සඳහා නිසි මුදල් ප්‍රතිපත්තියක්, රාජ්‍ය මූල්‍ය විනයක්, තරගකාරී වෙළෙඳපොළක් සහ බාධාවකින් තොර භාණ්ඩ සැපයුමක් ද අවශ්‍යය.
විනිමය අනුපාතය ද වැදගත්ය
රුපියලේ අගය අධික ලෙස වෙනස් නොවීම ව්‍යාපාරිකයන්ට තම කටයුතු සැලසුම් කිරීමට පහසුවකි. ආනයන වියදම් පිළිබඳ අනියතභාවය ද එයින් අඩු වේ. එහෙත් රුපියලේ අගය කෘත්‍රිම ලෙස ඉහළ මට්ටමක පවත්වාගෙන යාම අපනයනකරුවන්ට අහිතකර විය හැකිය. දිගුකාලීන විනිමය ස්ථාවරත්වයක් ඇති කරගැනීමට නම් අපනයන ආදායම්, ඵලදායිතාව, ආයෝජන සහ විදේශ සංචිත ශක්තිමත් කළ යුතුය.
බදු බර ද ජනතාවගේ ප්‍රධාන ගැටලු‍වකි
බොහෝ පවුල් සහ ව්‍යාපාර බදු සහන අපේක්ෂා කරති. පසුගිය කාලයේ ඔවුන් මුහුණ දුන් ආර්ථික දුෂ්කරතා සලකා බලන විට එය සාධාරණ අපේක්ෂාවකි.
එහෙත් ප්‍රමාණවත් ආදායම් මාර්ග නොමැතිව විශාල බදු සහන ලබාදීමෙන් නැවත රාජ්‍ය මූල්‍ය ගැටලු ඇති විය හැකිය. වඩාත් සුදුසු වන්නේ සාධාරණ සහ කාර්යක්ෂම බදු ක්‍රමයක් ගොඩනැගීමයි. බදු ගෙවිය යුතු නමුත් නොගෙවන පිරිස් බදු ක්‍රමයට ඇතුළත් කළ යුතුය. බදු පැහැර හැරීම් අඩු කළ යුතුය. රාජ්‍ය මුදල් නාස්තිය පාලනය කළ යුතුය. රජයේ මූල්‍ය හැකියාවට අනුව අඩු ආදායම් ලබන ජනතාවට සහන ලබාදීම ද වැදගත්ය.
එසේම සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් සැබවින්ම සහන අවශ්‍ය පවුල් වෙත ළඟා විය යුතුය. තාවකාලික සහන ලබාදීමත් රටේ දිගුකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂා කිරීමත් එකට සිදුවිය යුතුය.
අයවැය කළමනාකරණය: මුදල් වෙන් කළත් සංවර්ධන වැඩ ප්‍රමාද වන්නේ ඇයි?
2027 අයවැයේදී විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතු තවත් කරුණක් තිබේ. ඒ මහජන මුදල් නිසි ලෙස භාවිත කිරීමයි. අයවැයක් සකස් කර සංවර්ධන කටයුතු සඳහා මුදල් වෙන් කිරීම පළමු පියවර පමණි. සැබෑ අභියෝගය වන්නේ එම මුදල් නිසි වේලාවට භාවිත කර සැලසුම් කළ වැඩ අවසන් කිරීමයි. ශ්‍රී ලංකාවේ සංවර්ධන කටයුතු සඳහා වෙන් කරන මුදල් භාවිත කිරීමේ ප්‍රමාදයන් කලක සිට දක්නට ලැබේ. සෑම වසරකම මාර්ග, පාසල්, රෝහල්, වාරිමාර්ග සහ වෙනත් සංවර්ධන කටයුතු සඳහා විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් වෙන් කෙරේ. එවැනි ප්‍රකාශ ජනතාව තුළ බලාපොරොත්තු ඇති කරයි. එහෙත් මුදල් වෙන් කළ පමණින් සංවර්ධනයක් සිදුවන්නේ නැත. ව්‍යාපෘති ප්‍රමාද වී මුදල් භාවිත නොකළහොත් අපේක්ෂිත ප්‍රතිලාභ ද ජනතාවට නොලැබේ. මෙය තේරුම් ගැනීමට මෑත කාලයේ රාජ්‍ය වියදම් පිළිබඳ සංඛ්‍යා කිහිපයක් සලකා බලමු. 2026 වසරේ ප්‍රාග්ධන වියදම් සහ ශුද්ධ ණය දීම සඳහා වෙන් කර තිබූ මුළු වාර්ෂික මුදල රුපියල් බිලියන 1,719ක් පමණ විය. එහෙත් ජූනි මාසය අවසන් වන විට වැය කර තිබුණේ රුපියල් බිලියන 280ක් පමණි. එය වාර්ෂික ප්‍රතිපාදනයෙන් සියයට 16.3කි.
එම කාලය තුළ සමස්ත රාජ්‍ය වියදම් සඳහා වෙන් කළ මුදලින් සියයට 39.2ක් වැය කර තිබූ අතර, පුනරාවර්තන වියදම් සඳහා වෙන් කළ මුදලින් සියයට 45.9ක් වැය කර තිබුණි. 2025 වසරේ පළමු මාස හය තුළ ද ප්‍රාග්ධන වියදම් සහ ශුද්ධ ණය දීම සඳහා වෙන් කළ වාර්ෂික මුදලින් වැය කර තිබුණේ සියයට 17.5ක් පමණි. මෙයින් පෙනී යන්නේ සංවර්ධනයට සම්බන්ධ වියදම් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ මන්දගාමී බව එක් වසරකට පමණක් සීමා නොවන බවයි.
මුදල් වෙන් කළත්
වැඩ ප්‍රමාද වන්නේ ඇයි?
මෙයට හේතු කිහිපයක් තිබිය හැකිය. ඇතැම් ව්‍යාපෘති නිසි ලෙස සැලසුම් කර නොතිබිය හැකිය. භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගැනීමේ සහ කොන්ත්‍රාත් ලබාදීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද විය හැකිය. ඉඩම් ලබා ගැනීම, පාරිසරික අනුමැති ලබා ගැනීම සහ වෙනත් නීතිමය අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කිරීම ද කාලය ගත වන කටයුතුය. අමාත්‍යාංශ සහ රාජ්‍ය ආයතන අතර සම්බන්ධීකරණය දුර්වල වීම තවත් හේතුවකි. සමහර ආයතනවලට විශාල ව්‍යාපෘති කළමනාකරණය කිරීමට අවශ්‍ය තාක්ෂණික හැකියාව සහ පළපුරුදු නිලධාරීන් ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකිය. භාණ්ඩාගාරයෙන් මුදල් නිදහස් කිරීමේ ප්‍රමාදයන් ද බලපායි. රජයට මුහුණ දීමට සිදුවන මූල්‍ය සීමා නිසා ද ඇතැම් වියදම් කල් දැමීමට සිදුවිය හැකිය. ඇතැම් අවස්ථාවලදී නිලධාරීන් තීරණ ගැනීමට දක්වන මැලිකම ද ප්‍රමාදයට හේතුවක් විය හැකිය. එහෙත් සියලු වගකීම් රාජ්‍ය නිලධාරීන් මත පමණක් පැටවීම සාධාරණ නොවේ. ව්‍යාපෘතියක් සැලසුම් කිරීමේ සිට මුදල් ලබාදීම, කොන්ත්‍රාත් අනුමත කිරීම, වැඩ ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ප්‍රගතිය පරීක්ෂා කිරීම දක්වා මුළු ක්‍රියාවලියම සොයා බැලිය යුතුය. ප්‍රමාදයට සැබෑ හේතු හඳුනාගත හැක්කේ එවිටය.
මුදල් වැය කිරීම පමණක් ප්‍රමාණවත්ද? ලැබෙන ප්‍රතිඵලත් වැදගත්ය
අයවැය කළමනාකරණයේදී තවත් වැදගත් කරුණක් තේරුම් ගත යුතුය. හොඳ අයවැය කළමනාකරණයක් යනු වෙන් කළ සෑම රුපියලක්ම වසර අවසන් වීමට පෙර කෙසේ හෝ වැය කිරීම නොවේ. එසේ කිරීමෙන් අනවශ්‍ය මිලදී ගැනීම්, මුදල් නාස්තිය සහ අඩු ගුණාත්මක ව්‍යාපෘති ඇති විය හැකිය. අනෙක් අතට වෙන් කළ මුදලින් කොටසක් ඉතිරි වීම සෑමවිටම අසාර්ථකත්වයක් නොවේ. වඩා හොඳ මිලකට භාණ්ඩ හා සේවා ලබා ගැනීමෙන් හෝ අනවශ්‍ය වියදම් අඩු කිරීමෙන් මුදල් ඉතිරි විය හැකිය. එබැවින් සැබෑ ප්‍රශ්නය වන්නේ කොපමණ මුදලක් වැය කළේද යන්න පමණක් නොවේ. එම මුදලින් ජනතාවට ලැබුණු ප්‍රතිලාභ මොනවාද යන්නයි.
ආර්ථික විද්‍යාවේ සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණයේදී මෙය ප්‍රතිඵල මත පදනම් වූ අයවැය ක්‍රමය (Performance-Based Budgeting) ලෙස හැඳින්වේ. මෙහිදී රජයේ කාර්යසාධනය මැනිය යුත්තේ වැය කළ මුදල් ප්‍රමාණයෙන් පමණක් නොව, එම මුදල් යොදාගෙන ඉටු කළ කාර්යයන් සහ ජනතාවට ලැබුණු ප්‍රතිලාභ අනුවය. උදාහරණයක් ලෙස මාර්ගයක් ඉදිකිරීම සඳහා විශාල මුදලක් වැය කළා යැයි සිතමු. එම ව්‍යාපෘතිය සාර්ථකද යන්න තීරණය කිරීමේදී වැය කළ මුදල පමණක් බැලීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. මාර්ගය ඉදිකිරීමෙන් ගමන් කාලය අඩු වූවාද? ප්‍රවාහන වියදම් අඩු වූවාද? ගොවීන්ට වෙළෙඳපොළට යාම පහසු වූවාද? අවට ජනතාවට ආර්ථික ප්‍රතිලාභ ලැබුණාද?
2027 දී වෙනස් විය යුත්තේ කුමක්ද?
2027 අයවැය තුළින් සංවර්ධන මුදල් භාවිතය සහ ව්‍යාපෘතිවල ප්‍රගතිය පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රමය ශක්තිමත් කළ යුතුය. සෑම ප්‍රධාන ව්‍යාපෘතියකටම පැහැදිලි කාලසටහනක් තිබිය යුතුය. එම ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට වගකිවයුතු ආයතනය සහ නිලධාරීන් හඳුනාගෙන තිබිය යුතුය. වැය කිරීමට නියමිත මුදල, නිම කළ යුතු වැඩ සහ අපේක්ෂිත ප්‍රතිලාභ කල්තියා තීරණය කළ යුතුය.අමාත්‍යාංශ සහ දෙපාර්තමේන්තු මාස තුනකට වරක් ප්‍රගති වාර්තා ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය. එම වාර්තාවල වැය කළ මුදල පමණක් නොව, සැබවින්ම නිම කළ වැඩ ප්‍රමාණය ද සඳහන් විය යුතුය. ප්‍රමාද වන ව්‍යාපෘති කල්තියා හඳුනාගත යුතුය. ප්‍රමාදයට හේතු සොයා බලා ඒවා ඉවත් කිරීමට පියවර ගත යුතුය. ආයතන ප්‍රධානීන් තම වගකීම් නිසි ලෙස ඉටු කළ යුතුය. එසේම ඔවුන්ට අවශ්‍ය තාක්ෂණික සහාය, පැහැදිලි උපදෙස් සහ නීත්‍යනුකූලව වැඩ කිරීමට අවශ්‍ය වෘත්තීය ආරක්ෂාව ලබා දිය යුතුය. මෙහි අරමුණ විය යුත්තේ මුදල් අඩුවෙන් වැය වූ පමණින් නිලධාරීන්ට දඬුවම් කිරීම නොවේ. සැබෑ ගැටලු හඳුනාගෙන ඒවා විසඳීමයි.
අලු‍ත් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කිරීමට පෙර දැනට ක්‍රියාත්මක ව්‍යාපෘතිවල තත්වය ද සොයා බැලිය යුතුය. පැරැණි ව්‍යාපෘති නිම නොකර අලු‍ත් ව්‍යාපෘති දිගින් දිගටම ප්‍රකාශ කිරීමෙන් ජනතාවට ප්‍රමාණවත් ප්‍රතිලාභ නොලැබේ. මෙහිදී සරල නමුත් වැදගත් ප්‍රශ්නයක් ඇසිය යුතුය. වසර ආරම්භයේදී සංවර්ධනය සඳහා රුපියල් බිලියන ගණනක් වෙන් කරන්නේ නම්, වසර අවසානයේ එම මුදල්වලින් ජනතාවට ලබාදුන් සැබෑ ප්‍රතිලාභ මොනවාද? මෙම ප්‍රශ්නයට පැහැදිලි පිළිතුරක් දිය නොහැකි නම් අයවැය කතාවක සඳහන් විශාල මුදල් ප්‍රමාණවලින් ජනතාවට වැඩි අර්ථයක් නැත.
2027 අයවැයෙන් ජනතාව අපේක්ෂා කළ යුත්තේ කුමක්ද?
2027 අයවැය රටේ ආර්ථිකය තාවකාලික සහනවලින් ඔබ්බට ගෙන යාමට අවස්ථාවක් කරගත යුතුය. ජනතාව මුහුණ දෙන ආර්ථික දුෂ්කරතා අඩු කිරීමට රජය පියවර ගත යුතුය. වැටුප් වැඩි කිරීම, අවශ්‍ය පවුල්වලට සහන ලබාදීම සහ අත්‍යවශ්‍ය රාජ්‍ය සේවා දියුණු කිරීම වැදගත්ය. එහෙත් ඒ සියල්ල පුළුල් ආර්ථික සංවර්ධන වැඩපිළිවෙළක කොටස් විය යුතුය. අයවැයෙන් රජය ප්‍රධාන ප්‍රශ්න කිහිපයකට පැහැදිලි පිළිතුරු ලබාදිය යුතුය. රටේ නිෂ්පාදනය වැඩි කරන්නේ කෙසේද? අලු‍ත් රැකියා බිහි කරන්නේ කෙසේද? දේශීය හා විදේශීය ආයෝජන වැඩි කරන්නේ කෙසේද? අපනයන ආදායම් ඉහළ නංවන්නේ කෙසේද? ජනතාවගේ සැබෑ ආදායම වැඩි කරන්නේ කෙසේද?
මේවා අයවැයකින් විසඳිය යුතු මූලික ආර්ථික ප්‍රශ්න වේ. ඒ සඳහා පැහැදිලි ඉලක්ක තිබිය යුතුය. අපේක්ෂිත ආයෝජන ප්‍රමාණය, බිහි කිරීමට සැලසුම් කරන රැකියා, අපනයන ආදායම් සහ ප්‍රධාන සංවර්ධන ව්‍යාපෘති පිළිබඳ තොරතුරු ජනතාවට දැනගත හැකි විය යුතුය. එම ව්‍යාපෘති අවසන් කිරීමට ගතවන කාලය සහ අපේක්ෂිත ප්‍රතිලාභ ද ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය. ඒවායේ ප්‍රගතිය නිතිපතා සොයා බලා ජනතාව දැනුවත් කළ යුතුය. රජයේ ආදායම සහ රාජ්‍ය ණය සම්බන්ධ සීමා ද අමතක නොකළ යුතුය.
සංවර්ධන වියදම් සහ සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් සැලසුම් කළ යුත්තේ රට ලබා ඇති මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයට හානියක් නොවන ආකාරයටය. එසේම ආර්ථික ප්‍රකෘතියේ ප්‍රතිලාභ රාජ්‍ය සේවකයන්ට පමණක් සීමා නොවිය යුතුය. ගොවීන්, කුඩා ව්‍යාපාරිකයන්, පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයන්, ස්වයංරැකියාවල නිරත වන අය, විශ්‍රාමිකයන්, රැකියා අපේක්ෂා කරන තරුණ තරුණියන් සහ අඩු ආදායම් ලබන පවුල් ද එම ප්‍රතිලාභ ලබන පිරිස් අතර සිටිය යුතුය. විශේෂයෙන් තරුණ පරපුරට තම රට තුළම හොඳ අනාගතයක් ගොඩනගා ගත හැකි බවට විශ්වාසයක් ඇති කළ යුතුය. ව්‍යාපාරිකයන්ට ආයෝජනය කිරීමට සහ තම ව්‍යාපාර පුළුල් කිරීමට අවශ්‍ය පරිසරයක් තිබිය යුතුය. ගොවීන්ට තම නිෂ්පාදනය වැඩි කර සාධාරණ ආදායමක් උපයා ගැනීමට අවස්ථා ලැබිය යුතුය. සාමාන්‍ය පවුල්වලට තම ආදායමෙන් අත්‍යවශ්‍ය වියදම් පියවාගෙන යහපත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට හැකි විය යුතුය.
මේ සියල්ලටම කාර්යක්ෂම, වගකීමෙන් කටයුතු කරන රාජ්‍ය ආයතන අවශ්‍යය. විශේෂයෙන් මහජන මුදල් නිසි ලෙස භාවිත කරන බව රජය ක්‍රියාවෙන් පෙන්විය යුතුය. අයවැයක් යනු රජය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන දේවල් ලැයිස්තුවක් පමණක් නොවිය යුතුය. එම කටයුතු කරන්නේ කෙසේද, ඒවාට වගකිව යුත්තේ කවුද, කොපමණ කාලයක් ගතවේද සහ ප්‍රතිඵල මැන බලන්නේ කෙසේද යන්න ද අයවැය තුළින් පැහැදිලි විය යුතුය. පොරොන්දු ලබා දෙන අයවැයක් සහ සැබෑ ප්‍රතිඵල ලබා දෙන අයවැයක් අතර වෙනස එයයි.
අවසානය: අයවැය පොරොන්දුවලින්
සැබෑ ආර්ථික ප්‍රතිඵල කරා
2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාව සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් ලබා තිබේ. ආර්ථික ස්ථාවරත්වය වැඩි වීම, ආර්ථික වර්ධනය නැවත ආරම්භ වීම සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණයේ ප්‍රගතිය වැදගත් ජයග්‍රහණ වේ. එහෙත් ආර්ථිකය ස්ථාවර වීම යනු රට මුහුණ දෙන සියලු ගැටලු විසඳී ඇති බව නොවේ. බොහෝ පවුල් තවමත් ජීවන වියදම සමග සටන් කරති. තරුණ තරුණියන්ට හොඳ රැකියා අවශ්‍යය. ව්‍යාපාරිකයන්ට ආයෝජනය කිරීමට විශ්වාසයක් අවශ්‍යය. ගොවීන්ට සහ ග්‍රාමීය ජනතාවට වැඩි ආදායම් අවස්ථා අවශ්‍යය. රාජ්‍ය ආයතන ද වඩාත් කාර්යක්ෂම විය යුතුය. මෙම ගැටලු වැටුප් වැඩි කිරීමෙන් පමණක් විසඳිය නොහැකිය.
එසේම සංවර්ධනය සඳහා විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් වෙන් කළ පමණින් රට දියුණු වන්නේ නැත. ඒ සඳහා දිගුකාලීන ආර්ථික සැලැස්මක් සහ එය නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීමක් අවශ්‍යය. ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ වැඩි වශයෙන් නිෂ්පාදනය කරන, අපනයන වැඩි කරන, ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගන්නා, හොඳ රැකියා බිහි කරන සහ ජනතාවගේ සැබෑ ආදායම ක්‍රමයෙන් ඉහළ නංවන ආර්ථිකයකි.
ඒ සමගම වගකීමෙන් කටයුතු කරන, කාර්යක්ෂම සහ නීතියට අනුව තීරණ ගැනීමට හැකි රාජ්‍ය පරිපාලනයක් ද අවශ්‍යය. සංවර්ධනය සඳහා වෙන් කරන මුදල් නිසි ලෙස භාවිත කළ යුතුය. ආරම්භ කරන ව්‍යාපෘති නිම කළ යුතුය. එම ව්‍යාපෘතිවලින් ජනතාවට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ මැන බැලිය යුතුය.
2027 අයවැය රටේ ආර්ථික කළමනාකරණයේ වැදගත් වෙනසකට මග පෙන්විය යුත්තේ ඒ නිසාය. පොරොන්දුවලින් ක්‍රියාත්මක කිරීම කරා යා යුතුය. මුදල් වෙන් කිරීමෙන් සැබෑ ප්‍රතිඵල කරා යා යුතුය. තාවකාලික සහනවලින් දිගුකාලීන ආර්ථික දියුණුව කරා ගමන් කළ යුතුය. මෙම අදහස් දේශපාලන විවේචන ලෙස පමණක් නොව, රටේ ආර්ථික අනාගතය වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කරන සාධනීය යෝජනා ලෙස සැලකිය යුතුය. අවසානයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක අරමුණ විය යුත්තේ හොඳ සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්වීම හෝ ආකර්ෂණීය අයවැය ප්‍රකාශ නිකුත් කිරීම පමණක් නොවේ.
ජනතාවට හොඳ රැකියා ලැබෙන, සාධාරණ ආදායමක් උපයාගත හැකි, තම දෛනික අවශ්‍යතා පියවාගත හැකි සහ ගෞරවයෙන් ජීවත් විය හැකි රටක් ගොඩනැගීමයි. 2027 අයවැයේ සැබෑ සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ රජය ලබා දෙන පොරොන්දුවලින් නොව, එම පොරොන්දු ඉටු කර ජනතාවට ලබා දෙන සැබෑ ප්‍රතිලාභවලිනි.
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd