හැඳි මිටෙහි නුවණින් කාන්තාව මැන්න ලොව එකම රට ලංකාව විය හැකිය. එය කෙසේ සමාජගත වුවත් ඒ සියුමැලි, සොඳුරු ලලනාවන් අද වන විට ගෙයක්, ගමක්, පළාතක්, රටක් නොව ලෝකයක් බබළවන තැනට දස්කම් පා තිබේ. දේශ දේශාන්තරයන්හි පවා ලකඟන බැබළවූ සොඳුරු රුවැත්තියක් පසුගියදා අපට මුණ ගැසිණි. ඇය නමින් දේවිකා දිලානිය.
 

 
 
පවුලේ අය
 

ඉතාලියේ අති නවීන විදුලි දුම්රියවල නියාමක තනතුරක් හොබවන ඇය ඇතැම් විට එරට දුම්රියේ රියදුරුවරියක් ලෙසද කටයුතු කරන්නීය. මෙවැනි තනතුරක් දරන ලංකාවේ එකම කාන්තාවද ඇයයි.

”නොහැක්කක් නොමැත” යන්න මැනවින් ඔප්පු කිරීමට ඇය සමත්ව තිබේ. පොදුවේ අපේ රටේ සමස්ත කාන්තා සංහතියටම දේවිකා ආදර්ශයකි. රට සමාජයේ ඉදිරියට ඒමේදී කාන්තාවට කිසිම බාධාවක් නැති බව දේශාන්තර තනිවම ජය ගනිමින් ඇය පෙන්වා දී තිබේ.

දේවිකා දිලානිගේ ළමා කල ගෙවුණේ පූගොඩ තරාල ප‍්‍රදේශයේය. ඇය 3 වැනි ශ්‍රේණිය දක්වා තරාල සිරිකුරුස විදුහලින් උගත්තාය. ඉන්පසු පවුලේ අය මීගමුවේ පදිංචියට ගිය නිසා දේවිකා වෙන්නප්පුව උල්හිටියාව ශාන්ත ෆ‍්‍රැන්සිස් සේවියර් විදුහලට ඇතුළත් කෙරිණි.

නමුත් දේවිකාගේ පියා වූ ජෝෂප් නිවුටන් මහතාටත්, මව වූ නාලනී ප‍්‍රනාන්දු මහත්මියටත් ඉතාලියේ රැුකියා ලැබුණු බැවින් පවුලම ඉතාලිය බලා පිටත්ව ගියහ. ඔවුන් පදිංචි වූයේ ඉතාලියේ මෙසීනාවලය. මෙසීනාහි ලොයියාසි විදුහලෙන් දේවිකා දිලානි ඉගෙනුම ලැබුවාය. එම විදුහලේ විභාග උසස් ලෙස සමත් වූ ඇය බොලොනියා විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූවාය. එහිදී දේශපාලන විද්‍යාව හා තානාපතිකරණය හදාරා ඇය ආචාර්ය උපාධිය ද ලැබුවාය. ලංකාව ගැන, ලංකාවේ තත්ත්වය ගැන මනා අවබෝධයකින් පසුවූ ඇය ආචාර්ය උපාධිය සඳහා කළ නිබන්ධනය ද විශේෂ එකකි. එම නිබන්ධනය ‘ශ්‍රී ලංකාවේ ත‍්‍රස්තවාදයට විසඳුම’ ලෙස නම් කර තිබිණි.

මේ කාලයේම දේවිකාට රජයට සම්බන්ධ දුම්රිය සේවයේ නියාමක තනතුරක් ලැබිණි. ඇගේ උපාධිය අනුව තවදුරටත් උසස් රැුකියාවක් ලැබිය හැකි වුවද, ඇය දුම්රිය සේවයට බොහෝ ප‍්‍රිය කළාය. ඒ අනුව එරට දුම්රිය පැදවීම පිළිබඳ විශේෂ පුහුණුවක්ද ලැබිණි. ඉතාලියේ දුම්රිය නියාමක තනතුරක් දරන එකම ශ්‍රී ලාංකිකයා වීමට ලැබීම මොනතරම් භාග්‍යයක්ද? හදිසි අවස්ථාවල දුම්රිය පදවන ඇය අනෙක් සෑම අවස්ථාවකම දුම්රියේ ප‍්‍රධාන වගකීම දරමින් නියාමකවරිය ලෙස කටයුතු කරන්නීය.

ඉතාලියේ දුම්රිය සේවා ආරම්භ කරන ප‍්‍රධාන දුම්රිය ස්ථානය බොලොන්නා දුම්රිය පළයි. (ලංකාවේ කොටුව දුම්රිය පළ මෙන්) එහි සිට ඉතාලිය පුරා විහිද යන බොහෝ දුම්රිය වල ඇය සේවය කරන්නීය.

විශේෂයෙන් බොලොන්නා සිට මිලානෝ, රෝමය, වැනීසිය, වෙරෝනා, ටොරීනෝ, ෆෙස්කාරා ආදී ප‍්‍රදේශවලට යන දුම්රියන්හි දේවිකා නිතර කටයුතු කරයි.

දේවිකා දිලානි එරට සිටියද හැකි සෑම විටම ලංකාවට පැමිණෙන්නීය. ඇය ලංකාවට බොහෝ ආදරය කරන අතර තම උපන් ගම් බිම්වල සතුටින් ඇවිද යන්නීය. ඒ ආදරය නිසාම ඉතාලි දුම්රිය සේවයේ කටයුතු කළද ඇගේ නිල ඇඳුමේ ලංකාවේ සිහ ධජය සහිත කුඩා ලාංඡුනයක් පැළඳීමට ද අමතක නොකරන්නීය. පිටරට ගොස් ලංකාව අමතක කරන බොහෝ දෙනාට දේවිකා ඒ අතින් ආදර්ශවත්ය.

”මා ශ්‍රී ලංකාවට ආදරෙයි. මා ශ්‍රී ලාංකිකයි. මගේ ගම්වලට මම ආදරෙයි. මම ඉතාලියේ සේවය කළාට එහෙ ජීවත් වුණාට ලංකාව, ලංකාවෙ අනන්‍යතාව අමතක කරන්න බෑ. මගේ නිල ඇඳුමේ විතරයි, මේ විදිහට ලාංඡනයක් පළඳින්නෙ. තවත් රටවල අය ඉන්නවා. ඒ අය එහෙම තම රටවල ලාංඡුන පළඳින්නෙ නෑ. නමුත් මට සිංහ ධජය සහිත බැජ් එකක් පැළදීම සතුටක්. තාත්තා ලංකාවට ආපු අවස්ථාවක තමයි මම කියලා ගෙන්වා ගත්තෙ.

මගේ නිල ඇඳුමේ සිංහ කොඩිය සහිත ලාංඡුනය තියෙනවා දැකලා මෙහෙට ආපු ලංකාවේ ප‍්‍රධාන පෙළේ අය බොහෝ දෙනෙක් මා සමඟ කතා කළා. මිලානෝ වලට, වැනීසියට යන දුම්රියක දී සිංහල කෙනෙක් හමුවෙලා කතා කිරීමට ලැබීමත් භාග්‍යයක්. වැඩි දෙනා ඉතාලි භාෂාව කතා කරන්නෙ. දුම්රියෙ යන ශ්‍රී ලාංකික මගියකුට ඒ දුම්රියේ නියාමකවරිය සමඟ සිංහලෙන් කතා කරන්න ලැබෙනවා කියන්නෙ පුදුම සිදුවීමක්. කවදාවත් අමතක නොවෙන දෙයක්. ලංකාවෙන් ආපු ඉහළ මට්ටමේ අය දුම්රියෙදි මාව දැකලා කතා කර ප‍්‍රසංසා කළා. ඔවුන්ගේ සතුට ප‍්‍රකාශ කළා. අපට ඒ රටේ රජයෙන් උසස් විදිහට මේ රැකියාවට සැලකීමක් දක්වනවා.

එක අවස්ථාවක අප පදිංචිව සිටි නිවසට භූමිකම්පාවකින් යම් හානියක් වුණා. එරට රජය වහා මැදිහත් වෙලා අපේ පවුලේ අයට අති නවීන පහසුකම් සහිත නිවසක්, ආහාර පාන නොපිරිහෙලා වගකීමෙන් ලබා දීමට කටයුතු කළායි” ඇය පවසන්නීය.

විශේෂයෙන් ලංකාවේ එල්.ටී.ටී.ඊ. ප‍්‍රශ්නය නිමාවට පත්වීම දේවිකා බෙහෙවින් අගය කරන්නීය.

දේවිකා දිලානි විවාහ වී සිටින්නේ ලසන්ත මග්ගොනගේ මහතා සමඟය. ඔවුන්ට දියණියෝ දෙදෙනෙකි. වැඩිමල් දියණිය ක්ලේලියාය. ඇය ක්ලෙවර් කෝරෙ විදුහලේ ඉගෙනුම ලබන්නීය. බාල දියණිය කර්ලොත්තාය.

ශ්‍රී ලාංකිකව ඉපිද, ලොවක් දිනූ, ලාංකික කමට ගරු කරන සොඳුරුරුවැත්තීය දේවිකා දිලානිට අපිද සුබ පතමු.

ස්තූතිය තරාලේ චමිල සමරතුංගට