ශ්‍රී ලංකාවේ කුකුළු කර්මාන්තය අද මුහුණ දී සිටින්නේ එකිනෙකට පටහැනි රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති දෙකක බලපෑමටය. එක් පැත්තකින් රජය දේශීය බඩඉරිඟු ගොවියා ආරක්ෂා කිරීමට ආනයන සීමා සහ බදු ක්‍රියාත්මක කරයි. අනෙක් පැත්තෙන් රටේ කුකුළු මස් සහ බිත්තර නිෂ්පාදනය ඉහළ නංවා, එම කර්මාන්තය අපනයන ආදායම් උපයන ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කරයි.
එහෙත් කුකුළු කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍යයක් වන බඩඉරිඟු ප්‍රමාණවත් පරිදි, සාධාරණ මිලකට සහ අඛණ්ඩව ලබාගැනීමට නොහැකි නම්, කුකුළු මස් අපනයන සිහිනය සැබෑ කිරීම පහසු නොවනු ඇත.
බඩඉරිඟු ටොන් ලක්ෂ හතක අවශ්‍යතාව
2022දී රජය ඉදිරිපත් කළ ඇස්තමේන්තුව අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ සත්ව ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා වාර්ෂිකව බඩඉරිඟු මෙට්‍රික් ටොන් 7,00,000ක් පමණ අවශ්‍ය වේ. කුකුළු කර්මාන්තයේ වර්ධනයත් සමග මෙම අවශ්‍යතාව තවදුරටත් වෙනස් විය හැකි බැවින් යාවත්කාලීන ජාතික ඉල්ලු‍ම් ඇස්තමේන්තුවක් අත්‍යවශ්‍යය (වගුව 01).
සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත අනුව 2024දී මෙරට යල සහ මහ කන්න දෙකෙහි බඩඉරිඟු නිෂ්පාදනය මෙට්‍රික් ටොන් 2,23,497කි. එය ටොන් 7,00,000ක අවශ්‍යතාව සමග සැසඳූ විට සියයට 37.2කට සමානය.
එම වසරේ සත්ව ආහාර සඳහා ආනයනය කළ බඩඉරිඟු ප්‍රමාණය ටොන් 2,21,935ක් ලෙස එම දෙපාර්තමේන්තුව වාර්තා කරයි. කෙසේ වෙතත්, ලෝක බැංකුවේ WITS වෙළෙඳ සංඛ්‍යාලේඛන අනුව 2024 සමස්ත බීජ නොවන බඩඉරිඟු ආනයනය ටොන් 2,51,843කි. මෙම සංඛ්‍යා දෙක වෙනස් වන්නේ සත්ව ආහාර සඳහා සීමා වූ ආනයන සහ සමස්ත රේගු ආනයන එකම මිනුමක් නොවන බැවිනි.
එමෙන්ම දේශීයව නිපදවන සියලු‍ම බඩඉරිඟු කුකුළු ආහාර සඳහා පමණක් යොදා නොගනී. ත්‍රිපෝෂ නිෂ්පාදනය සහ මානව පරිභෝජනය සඳහාද බඩඉරිඟු අවශ්‍ය වේ.
2025 වසරේ බඩඉරිඟු නිෂ්පාදනය මෙට්‍රික් ටොන් 4,20,000ක් පමණ වූ බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. මෙය නිෂ්පාදනයේ සැලකිය යුතු ප්‍රකෘතියක් පෙන්නුම් කළද, ඉල්ලු‍ම සහ සැපයුම කන්නයෙන් කන්නයට සහ වසරින් වසර වෙනස් වීම මූලික අභියෝගයකි.
දේශීය ගොවියා ආරක්ෂා කිරීමට ආනයන සීමා
බඩඉරිඟු ආනයනය සීමා කිරීමේ ප්‍රධාන අරමුණ දේශීය ගොවියාට සාධාරණ මිලක් සහ අඛණ්ඩ වෙළෙඳපොළක් සහතික කිරීමයි. විදේශීය බඩඉරිඟු අඩු මිලට විශාල ප්‍රමාණයෙන් වෙළෙඳපොළට පැමිණියහොත් අස්වැන්න නෙළන අවස්ථාවේ දේශීය ගොවියාගේ විකුණුම් මිල පහත වැටිය හැකිය.
එම නිසා ආනයන සීමා මුළුමනින්ම අසාධාරණ ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස හැඳින්විය නොහැකිය. විශේෂයෙන් අස්වැන්න සඳහා නිසි ගබඩා පහසුකම් සහ පෙර එකඟ වූ මිල ගිවිසුම් නොමැති කුඩා ගොවීන් ආරක්ෂා කිරීමට රජයට වගකීමක් තිබේ.
එහෙත් ප්‍රශ්නය ඇතිවන්නේ දේශීය සැපයුම ප්‍රමාණවත් නොවන අවස්ථාවලදීද ආනයන අවසර ප්‍රමාද වීමෙනි.
2024දී බඩඉරිඟු ආනයනය කෙටි කාලසීමාවකට සීමා වීම සහ ආනයන ප්‍රමාණය පාලනය කිරීම හේතුවෙන් වෙළෙඳපොළේ අවස්ථාවාදී මිල හැසිරීම් ඇති වූ බව සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවම පෙන්වා දී තිබේ. එම වසරේ ජනවාරියේ රුපියල් 130ක් පමණ වූ බඩඉරිඟු කිලෝවක මිල නොවැම්බර් වන විට රුපියල් 191ක් දක්වා ගමන් කර තිබුණි.
ඒ අනුව ආනයන සීමාවකින් දේශීය ගොවියාට ලබාදීමට අපේක්ෂා කරන ආරක්ෂාව, අවසානයේ සත්ව ආහාර නිෂ්පාදකයාට සහ කුකුළු ගොවියාට ඉහළ අමුද්‍රව්‍ය මිලක් ලෙස දැනිය හැකිය.
2026 මාර්තු මාසයේ කැබිනට් මණ්ඩලය අනුමත කළ නව ක්‍රමවේදයෙන් දේශීය අස්වැන්න නොලැබෙන කාලවලදී, දේශීයව සපයාගත නොහැකි ප්‍රමාණය පමණක් ලියාපදිංචි සත්ව ආහාර නිෂ්පාදකයන් හා ආනයනකරුවන් හරහා ආනයනය කිරීමට මූලධර්මය අවසර ලබාදී ඇත. එය නිවැරදි දිශාවකට යොමු වූ පියවරක් වුවද, ආනයන හිඟය ගණනය කිරීමේ ක්‍රමය විනිවිදභාවයෙන් පවත්වා ගැනීම එහි සාර්ථකත්වයට අත්‍යවශ්‍යය.
බද්ද වැඩි කළ විට කුකුළු මස් මිලට සිදුවන්නේ කුමක්ද?
2026 මැයි මාසයේදී ආනයනික බඩඉරිඟු කිලෝග්‍රෑමයකට අය කරන විශේෂ වෙළෙඳ භාණ්ඩ බද්ද රුපියල් 25 සිට 50 දක්වා ඉහළ නංවන ලදී.
එය කිලෝග්‍රෑමයකට රුපියල් 25ක අතිරේක බදු බරකි. බඩඉරිඟු ටොන් එකක් ආනයනය කරන ව්‍යාපාරිකයකුට පෙර පැවති අනුපාතයට සාපේක්ෂව අමතර රුපියල් 25,000ක බද්දක් ගෙවීමට සිදුවේ.
මෙය සත්ව ආහාර මිලට බලපාන ආකාරය සරල උදාහරණයකින් පැහැදිලි කළ හැකිය.
කුකුළු ආහාර කිලෝග්‍රෑමයක බඩඉරිඟු ප්‍රමාණය සියයට 50ක් යැයි උපකල්පනය කරමු. ආනයනික බඩඉරිඟු සඳහා අලු‍තින් එකතු වන රුපියල් 25ක බදු බර සම්පූර්ණයෙන් ආහාර නිෂ්පාදකයාට පැවරෙන්නේ නම්, එයින් පමණක් ආහාර කිලෝග්‍රෑමයක නිෂ්පාදන පිරිවැය රුපියල් 12.50කින් ඉහළ යා හැකිය (වගුව 02).
මෙය සැබෑ වෙළෙඳපොළේ මිල වැඩිවීම මනින ගණනයක් නොවේ. ආහාර සංයුතිය, දේශීය හා ආනයනික අමුද්‍රව්‍ය අනුපාතය, ගබඩා තොග සහ සැපයුම්කරුවන්ගේ මිල තීරණය අනුව අවසන් බලපෑම වෙනස් විය හැකිය.
එහෙත් බද්ද වැඩි කිරීමෙන් පසු සත්ව ආහාර මිල ඉහළ යාමේ අවදානම පැහැදිලිය.
බිත්තර නිෂ්පාදකයාට දෙපැත්තකින් පීඩනයක්
කුකුළු මස් නිෂ්පාදනයේ මෙන්ම බිත්තර නිෂ්පාදනයේද ප්‍රධාන වියදම් අංගයක් වන්නේ සත්ව ආහාරයි.
ආහාර මිල වැඩිවීමෙන් බිත්තරයක නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යයි. එහෙත් එම වැඩිවීම සම්පූර්ණයෙන්ම පාරිභෝගිකයා වෙත පැවරීමට නොහැකි අවස්ථාවල නිෂ්පාදකයාගේ ලාබ ප්‍රතිශතය අඩු වේ. විශේෂයෙන් කුඩා හා මධ්‍යම පරිමාණ බිත්තර ගොවිපොළවලට මෙම පීඩනය තදින් දැනිය හැකිය.
සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත අනුව 2023දී බිත්තර මිලියන 2,043.5ක් වූ නිෂ්පාදනය 2024දී මිලියන 2,953.06ක් දක්වා ඉහළ ගියේය. එය කර්මාන්තයේ ප්‍රකෘතිය පෙන්වයි.
එහෙත් නිෂ්පාදනය වැඩි වන විට ඉල්ලු‍මට සාපේක්ෂව මිල අඩුවීමටද ඉඩ තිබේ. එවැනි අවස්ථාවක ආහාර මිල ඉහළ යාම, විකුණුම් මිල පහළ යාම සහ බදු වගකීම් එකවර ක්‍රියාත්මක වීම කුඩා නිෂ්පාදකයාට බරපතළ අභියෝගයකි.
බදු ආදායමද, විශාල ආර්ථික ප්‍රතිලාභයද?
බඩඉරිඟු ආනයනයට අදාළ බදු සංයුතිය
බඩඉරිඟු ආනයන බදු මගින් රජයට ඍජු ආදායමක් ලැබේ. එහෙත් බද්දක් මගින් ලබාගන්නා ආදායම පමණක් සලකා බැලීම ප්‍රමාණවත් නොවේ.
බඩඉරිඟු ආනයනය අධික ලෙස මිල අධික කිරීම නිසා කුකුළු කර්මාන්තයේ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ ගියහොත්, නිෂ්පාදනය පුළුල් කිරීම, නව රැකියා නිර්මාණය, අපනයන ආදායම සහ සමාගම් ලාභ මත පදනම් වූ බදු ආදායම් වර්ධනය වීම සීමා විය හැකිය.
එසේම ලාබ ප්‍රතිශතය දුර්වල වන විට නව කර්මාන්තශාලා, ශීතාගාර, ආහාර නිෂ්පාදන පහසුකම් සහ සැකසූ කුකුළු මස් නිෂ්පාදන සඳහා ආයෝජන කිරීමට ඇති උනන්දුවද අඩුවිය හැකිය.
එබැවින් බඩඉරිඟු බදු ප්‍රතිපත්තිය ඇගයිය යුත්තේ රජයට රේගුවේදී ලැබෙන ආදායම පමණක් නොව, සමස්ත කුකුළු නිෂ්පාදන වටිනාකම් දාමයෙන් ජාතික ආර්ථිකයට ලැබෙන ප්‍රතිලාභද සැලකිල්ලට ගනිමිනි.
කුකුළු මස් අපනයනයට ඇති සැබෑ ඉඩකඩ
ශ්‍රී ලංකාව දැනටමත් කුකුළු මස් අපනයනය කරන රටකි. සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව අනුව 2024දී කුකුළු මස් නිෂ්පාදන මෙට්‍රික් ටොන් 1,576කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අපනයනය කර තිබේ.
එම දෙපාර්තමේන්තුවේ 2025 අපනයන සංඛ්‍යාලේඛන අනුව එම වසරේ කුකුළු මස් අපනයනය ටොන් 2,610කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. එම අපනයනවල වාර්තාගත වටිනාකම රුපියල් බිලියන 1.06කට ආසන්නය.
මෙය කර්මාන්තයට විදේශ වෙළෙඳපොළවල ප්‍රවේශය පුළුල් කිරීමේ අවස්ථාවක් පවතින බවට සාක්ෂියකි. එහෙත් දේශීය නිෂ්පාදනයට සාපේක්ෂව අපනයන ප්‍රමාණය තවමත් සීමිතය.
මාලදිවයින වැනි ආසන්න වෙළෙඳපොළවලින් ආරම්භ කර, තෝරාගත් මැදපෙරදිග සහ ආසියානු වෙළෙඳපොළ වෙත ශීත කළ, සැකසූ සහ වැඩි අගය එකතු කළ කුකුළු මස් නිෂ්පාදන ව්‍යාප්ත කිරීමට හැකියාවක් තිබේ. එහෙත් එම වෙළෙඳපොළවලට පිවිසීමට තරගකාරී මිලට අමතරව සත්ව රෝග පාලනය, ආහාර සුරක්ෂිතතාව, නිෂ්පාදන පසුපස හඹායෑමේ හැකියාව, අවශ්‍ය සහතික සහ ශීත සැපයුම් දාමයක්ද අත්‍යවශ්‍යය.
බඩඉරිඟු සඳහා පනවා ඇති ආනයන සීමා, බදු හා අනුමැති ක්‍රියාවලි පිළිබඳ නැවත සලකා බැලිය යුතු බව සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව සිය 2025 කුකුළු කර්මාන්ත විශ්ලේෂණයෙන්ද පෙන්වා දී තිබුණි.
වසා දැමිය යුතු ප්‍රතිපත්ති හිඩැස්
පළමුව, බඩඉරිඟු ඉල්ලු‍ම සහ සැපයුම පිළිබඳ නිවැරදි ජාතික දත්ත පද්ධතියක් අවශ්‍යය. කුකුළු මස් සහ බිත්තර කර්මාන්තයට, කිරි නිෂ්පාදනයට, ත්‍රිපෝෂ සහ මානව පරිභෝජනයට අවශ්‍ය ප්‍රමාණ වෙන්කර, දේශීය අස්වැන්න, පවත්නා තොග සහ ඉදිරි මාසවල අපේක්ෂිත හිඟය ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය. ඒ මත ආනයන අවසර තීරණය කළ යුතුය.
දෙවැනුව, අස්වැන්න ලැබෙන කාලයට සම්බන්ධ පුරෝකථනය කළ හැකි ආනයන ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කළ යුතුය. ගොවියාගේ අස්වැන්න වෙළෙඳපොළට පැමිණෙන අවස්ථාවේදී ආනයන සීමා ක්‍රියාත්මක කළ හැකි අතර, අස්වැන්න නොලැබෙන කාලයේ හිඟය පියවීමට පෙර නිශ්චිත ප්‍රමාණයක් ආනයනය කිරීමට ඉඩ සැලසිය යුතුය. බලපත්‍ර බෙදාහැරීම විනිවිදභාවයෙන් හා තරගකාරීව සිදුවිය යුතුය.
තෙවැනුව, ගොවියා ආරක්ෂා කිරීම බද්දකට පමණක් සීමා නොකළ යුතුය. ඉහළ අස්වැන්නක් ලබාදෙන බීජ, ජල කළමනාකරණය, යාන්ත්‍රික අස්වනු නෙළීම, වියළීමේ පහසුකම්, ගබඩා සහ පෙර එකඟ වූ මිල ගිවිසුම් මගින් දේශීය නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩු කළ හැකිය.
සිව්වැනුව, අපනයන කර්මාන්ත සඳහා විශේෂ අමුද්‍රව්‍ය ප්‍රවේශ ක්‍රමයක් අවශ්‍යය. අපනයනය සඳහා නිෂ්පාදනය කරන කුකුළු මස් ප්‍රමාණයට අදාළ සත්ව ආහාර අමුද්‍රව්‍ය, දැඩි විගණන සහ ලේඛන පාලනයක් යටතේ සහනදායී ලෙස ආනයනය කිරීමට අවස්ථාව දිය හැකිය. එමගින් දේශීය වෙළෙඳපොළට බදු රහිත බඩඉරිඟු අනිසි ලෙස යොමුවීමද වැළැක්විය යුතුය.
ඉන් අනතුරුව, ජාත්‍යන්තර තත්ව සහතික සහ අපනයන වෙළෙඳපොළ ප්‍රවේශය ශක්තිමත් කළ යුතුය. සත්ව රෝග නිරීක්ෂණය, ආහාර සුරක්ෂිතතා සහතික, නවීන සැකසුම් තාක්ෂණය සහ ශීත ප්‍රවාහන පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශ එක්ව ක්‍රියා කළ යුතුය.
ගොවියාත් රැකගෙන අපනයනයත් දිනිය හැකිද? මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වන ශ්‍රී ලංකා කුකුළු ආශ්‍රිත නිෂ්පාදකයන්ගේ කර්මාන්ත සංගමයේ සභාපති ආචාර්ය අජිත් ගුණවර්ධන මහතා “කුකුළු ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්‍ය බඩඉරිඟු ප්‍රමාණයෙන් යම් ප්‍රතිශතයක් ආනයනය සඳහා අවසර දී තිබුණා. එම ප්‍රමාණය ටොන් ලක්ෂ 3ක් පමණ. එහෙත් ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අවප්‍රමාණය වීම හමුවේ බඩඉරිඟු ආනයනය තාවකාලිකව නතර කිරීමට රජය පියවර ගත් අතර ඒ වන විටත් ණයවර ලිපි විවෘත කර තිබූ සමාගම්වලට පමණක් යම් සීමාවකට යටත්ව බඩඉරිඟු ආනයනය සඳහා අවසර හිමි වුණා. කුකුළු මස් සහ බිත්තර නිෂ්පාදනයේදී කුකුළු කෑම සඳහා වන ප්‍රධානතම අමුද්‍රව්‍ය වන්නේ බඩඉරිඟු භෝගයයි. මේ සඳහා සහල් ආදේශකයක් ලෙස යොදා ගැනීමෙන් නිෂ්පාදකයා ආපේක්ෂා කරන බිත්තර ප්‍රමාණය හෝ කුකුළු මස් ධාරිතාවක් නිෂ්පාදනය කර ගැනීම අභියෝගයක්ව පවතින බව විද්‍යාත්මකව තහවුරු වී තිබෙනවා. ඒ වගේම ඉදිරියේදී මුහුණදීමට සිදුවන එල්නිනෝ තත්වය හමුවේ අපගේ සත්ව ප්‍රෝටීන ආහාර සුරක්ෂිතතාව පවත්වාගෙන යෑමට නම් අඛණ්ඩ නිෂ්පාදනයක් කර්මාන්තයේ නියුතු නිෂ්පාදකයන් විසින් පවත්වාගෙන යා යුතුයි. මේ සඳහා රට තුළ අවම වශයෙන් මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 20ක හෝ බඩඉරිඟු තොගයක් පවත්වාගෙන යා යුතු වෙනවා. එබැවින් බඩඉරිඟු ආනයනය මත පනවා ඇති සීමා ඉවත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව අපි රජයට පෙන්වා දී තිබෙනවා.”
මෙම ගැටලු‍වට විසඳුම සියලු ආනයන සීමා ඉවත් කිරීම හෝ දේශීය ගොවියා අතහැර දැමීම නොවේ. එසේම දේශීය නිෂ්පාදනය ප්‍රමාණවත් නොවන බව දැන දැනම සත්ව ආහාර කර්මාන්තයට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය ලබාගැනීම සීමා කිරීමද නිවැරදි නොවේ.
අවශ්‍ය වන්නේ දේශීය ගොවියාට සාධාරණ ආදායමක් සහතික කරන අතරම සත්ව ආහාර නිෂ්පාදකයාට තරගකාරී අමුද්‍රව්‍ය මිලක් ලබාදෙන, දත්ත මත පදනම් වූ ඒකාබද්ධ කෘෂිකාර්මික හා වෙළෙඳ ප්‍රතිපත්තියකි.
ශ්‍රී ලංකාව කුකුළු මස් ආනයනය අඩු කරන රටක් පමණක් නොව කුකුළු මස් අපනයනය පුළුල් කරන රටක් බවට පත් කිරීමට අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, එම අපනයන තරගකාරිත්වය ගොඩනැගීම ආරම්භ කළ යුත්තේ කුකුළු ගොවිපොළෙන් නොව බඩඉරිඟු සැපයුම් දාමයෙනි.
දේශීය බඩඉරිඟු ගොවියා ආරක්ෂා කිරීමත්, කුකුළු මස් අපනයන කර්මාන්තයක් ගොඩනැගීමත් එකිනෙකට පටහැනි අරමුණු නොවේ. ඒ දෙක අතර පවතින ප්‍රතිපත්ති පරතරය පියවීම රජයේ වගකීමයි.
COMMENTS
Reply To:
Sisira - cb chds hcdsh cdshcsdchdhd